Category Archives: PHÊ BÌNH VĂN HỌC

TỈNH TÁO NHÌN LẠI MÌNH ĐỂ TÌM CÁCH ĐỔI KHÁC …

TỈNH TÁO NHÌN LẠI MÌNH ĐỂ TÌM CÁCH ĐỔI KHÁC …

Thông qua kinh nghiệm cá nhân ,

thử phác hoạ tình trạng nhân thế

của phê bình văn học hiện thời

Tính tự phát vốn là đặc điểm của nhiều hoạt động tinh thần ở ta mấy chục năm nay trong đó bên cạnh việc sáng tác thì có cả phê bình văn học . Tiếp tục đọc

CÁI MÀ CHÚNG TA THIẾU NHẤT LÀ SỰ SÂU SẮC

CÁI MÀ CHÚNG TA THIẾU NHẤT LÀ SỰ SÂU SẮC

Thử nhìn nhận tình hình phê bình tranh luận hiện thời

Một thời đại trong văn chương chỉ được đánh dấu đầy đủ thông qua những cuộc tranh luận.Tuỳ chất lượng những cuộc tranh luận ấy người ta có thể đánh giá văn chương tiến hoá đến đâu. Tranh luận để mở đường, tranh luận để cùng nhau làm mới những việc đã cũ. Có lẽ vì nghĩ thế mà chúng thường được các nhà văn học sử chăm chú ghi nhận. Vũ Đức Phúc ở Hà Nội(1971 ) và Thanh Lãng ở Sài Gòn (1973 )… từng viết nhiều về cái mà họ gọi là những cuộc đấu tranh tư tưởng hoặc đơn giản là những vụ án trong quá khứ. Gần đây, nhóm Nguyễn Ngọc Thiện cũng sưu tầm tới trên hai ngàn trang tài liệu, làm nên bộ sách mang tên Tranh luận văn nghệ thế kỷ XX ( sách ra ớ NXB Lao Động, 2002 ) Tiếp tục đọc

Bớt viết để nghĩ về tiểu thuyết và học cách viết tiểu thuyết

1/ Chỗ bí của sáng tác bắt đầu từ lý luận
“Tiểu thuyết Việt Nam đang ở đâu?” là một câu hỏi mà gần đây những người yêu văn học thường hỏi nhau và , khi trực tiếp khi gián tiếp , một số tờ báo đã mang ra trao đổi. Theo sự nhìn nhận của tôi , cái được của những cuộc thảo luận bỏ dở này không phải ở những kết luận mà nó rút ra, mà ngược lại chính là ở chỗ nó tố cáo một sự thực : người làm nghề đang rất lúng túng . Số lượng đã ít mà chất lượng tiểu thuyết viết ra còn đáng lo hơn. Có thể tạm hình dung không gian tiểu thuyết đang như thế này: cái cũ đã quá thoái hoá mòn mỏi mà cái mới chưa tới .Và chúng ta đang khủng hoảng về lý luận .Có người sẽ bảo sao lại thế , sáng tác dũi trước rồi lý luận phê bình mới ăn theo về sau chứ ? Cần nói thẳng với nhau rằng , từ thế kỷ XX trên phạm vi toàn thế giới,đấy là một quan niệm đã cũ .Nay là lúc các nhà văn không thể làm ăn theo kiểu mò mẫm . Mọi tìm tòi phải được bắt đầu bằng lý luận , và quan niệm được hình thành sẽ là kim chỉ nam hướng dẫn hoạt động. Dăm bảy năm nay, khi nghe nhiều cuộc thi tiểu thuyết được phát động, tôi vẫn không tin là có hiệu quả, nếu có vài cuốn đọc được chỉ là cầu may, chứ không bao giờ có một “mùa màng bội thu “như người ta mong mỏi –, lý do là vì sự đột phá về lý luận không được huy động . Tiếp tục đọc

"Cảm khái" không đủ


Tiếp theo bài Nguyễn Khải và Phong Lê, một cái nhìn khác về nhà văn và cuộc đời


Trên báo Văn Nghệ số 17-18 vừa qua có bài Chiến sĩ – Nghệ sĩ của Nguyễn Khải. Tóm tắt có mấy ý: 1/ Nhiều nhà văn ở ta, quãng đời đẹp nhất là thời chiến tranh. 2/ Đến thời hoà bình, ta đã sống hoài sống phí, sa vào quan liêu phù phiếm. 3/ Vậy mà nhiều chuyện tốt đẹp trong thời chiến tranh ta đã bỏ qua, không viết. Nhìn chung, nhà văn nên lo sáng tác – nếu bảo tính toán, thì đó là cách tính toán hợp lý nhất dễ dẫn đến hiệu quả lâu dài. Và đó là bài học mà nhiều cây bút về già nhận ra, dù đã muộn.

Đã có bài anh Phong Lê (Văn Nghệ số 20) chia sẻ với anh Khải về các nội dung này. Tiếp tục đọc

MẶC CẢM- THA HOÁ- PHÂN THÂN TRONG TÂM LÝ NGƯỜI CẦM BÚT

I
Trong một lá thư viết năm 1988 mà nhiều người được đọc, Chế Lan Viên phản đối tính dự báo của văn học. Đại ý ông bảo nếu căn cứ vào sáng tác trước 1945 thì không ai nghĩ Cách mạng tháng Tám có thể nổ ra. Vậy mà đã có Cách mạng. Cái sự kiện có thực ấy đã bác bỏ tất cả.
Tôi nghĩ rằng lúc này đây, vấn đề tính dự báo của văn học không còn là chuyện phải bàn cãi – đã có hàng loạt trường hợp khác minh chứng cho nó. Nhưng nhận xét của Chế Lan Viên vẫn hết sức thú vị ở chỗ nó gợi ý chúng ta nghĩ sang một hướng khác.
Đúng là cuộc Cách mạng của chúng ta là một cuộc cách mạng kỳ lạ. Tiếp tục đọc